Sene 1986 günlerden 26 Nisan Pripiat'ı terk etti 50.000 insan

Dünya üzerinde öyle bir şehir var ki, tam 22 yıldır içinde kimse yaşamıyor. Yerleşime açılması içinse aradan daha 900 yıl geçmesi gerekiyor. Yüksek derecede radyasyona maruz kalmış olan bu şehrin adı, Pripiat; onu bu hâle getiren ise Rusların meşhur Çernobil faciası...

İkinci Dünya Savaşı, ABD'nin Japonya'ya attığı Atom Bombası'nın ardından kısa süre içinde sona ermişti. Japonların savaş sırasında gözü gibi baktığı Hiroşima ve Nagasaki, bombanın yarattığı dev "mantar bulutu" içinde âdeta yok olmuştu. Savaş sırasında Japon ordusuna lojistik destek sağlayan bu iki şehir, ilk askerî nükleer harekâtın kendilerine yönelik olmasının ceremesini bugün hâlâ çekiyor. Yüksek orandaki radyasyon nedeniyle, başta kanser olmak üzere çeşitli hastalıklarla boğuşan Hiroşima ve Nagasaki, o günden bugüne on binlerce insanın ölümüyle yüzleşiyor... Dünya, Japonya'ya atılan bombayla nükleer felaketle tanıştı; fakat İkinci Dünya Savaşı'ndan yaklaşık 40 sene sonra meydana gelen bir felaket daha vardı ki o, Japonya'dakinden tam 100 kat daha yıkıcı olmuştu. 1972'de, şimdiki Ukrayna'nın başkenti (O dönemde Sovetler Birliği'nin bir parçasıydı.) Kiev'in 140 km kuzeyinde kurulan Çernobil Nükleer Santrali, 1986'ya kadar geçen süre içerisinde hiçbir uyarıyı dikkate almadan nükleer deneylerine devam edince olan oldu ve beklenen(!) patlama; dolayısıyla da yüzyılın felaketlerinden biri çok acı bir şekilde gerçekleşti. 22 yıl önce, 26 Nisan akşamı meydana gelen nükleer patlama, Çernobil'deki santralden 10 km uzakta olan Pripiat şehrini saatler içinde yaşanamaz hâle getirdi. Radyoaktif bulutların üzerine çöktüğü şehir, muazzam bir hızla 30 saat içinde boşaltıldı. Geriye, o günden beri kuş uçmaz kervan geçmez bir Pripiat kaldı ve yaklaşık 50 bin kişinin yaşadığı şehir "hayalet şehir" adını aldı. Pripiat'da 900 yıl daha kimse yaşayamayacak. Bilim adamları, Çernobil'den sızan en zararlı radyoaktif partiküllerin yok olması için neredeyse bir "milenyum" kadar zamana ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Tüm radyoaktif partiküllerin tamamen yok olması için ise aradan 48 bin yılın geçmesi gerekiyor! İçinde tek bir canlının dahi yaşayamadığı bu şehir, şu an sadece fotoğraf karelerinde ve eski yerleşimcilerinin erken gelen kıyamet gününden kalan kötü hatıralarında saklı...

Her şey olağanca sakinlikteydi
Öncelikle, Çernobil faciasının, Sovyetler Birliği'nin en büyük devlet olma ihtirasından kaynakladığını dile getirmek gerekiyor. Bugün, ABD ile birlikte en büyük devlet mesaisini enerji alanında lider konuma gelebilmek için harcayan Rusya, 1980'lerde özellikle nükleer alanda büyük ilerlemeler kaydetmişti. Sovyet rejiminin getirdiği muazzam kibir ve kendi öz sanayi potansiyeli sayesinde bir dönem ABD'nin birkaç adım ilerisinde olan ülke, askerî alanda her türlü saldırıya göğüs gerebilecek şekilde kendisini konumlandırmıştı. Kapitalist ve Sosyalist olarak iki kutba ayrılan dünyada Rusların gayesi, gelecekte olası enerji savaşlarına karşı şimdiden önlem almaktı. Çernobil Nükleer Santrali, işte bu Rus megola-ideasının bir ürünü olarak 70'lerin başında faaliyete geçirildi. Başta Pripiatlılar olmak üzere Türkiye'nin kuzey bölgeleri dâhil kıtanın birçok bölgesinin de makûs talihi böylece belirlenmiş oldu...

Yazı: Togan Noyan